ਸਰੀਰ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ. (PGI) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲਿਖਕੇ ਗਏ ਵਸੀਅਤ
6 ਜੂਨ 2026– ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ
ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਅਲੰਬਰਦਾਰ, ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਚੇਤੰਨ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਦਾ ਅਚਾਨਕ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜਗਤ ਲਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਘਾਟਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪੂਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨਾਕਾਮੀ ਅਤੇ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਗੰਦ ਵਿਰੁੱਧ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਲੜਦੇ ਰਹੇ, ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਉਸੇ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰੁਕ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜੋ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਉੱਠੀ ਸੀ।
ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਦੇ ਮੁਜੱਸਮਾ
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸਾਈਕਲ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਵੰਡਾਉਣ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸਾਈਕਲ ਅਖ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਿਆ। 68 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਭੋਗ ਚੁੱਕੇ ਭੰਗੂ ਜੀ ਨੇ ਅਜੇ ਪਹਿਲੀ ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ 4 ਜੂਨ 2026 ਨੂੰ ਇਹ ਚਮਕਦਾ ਸਿਤਾਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
‘ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਮਾਡਲ’: ਦਿਹਾਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਚਾਨਣ-ਮੁਨਾਰਾ
ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਬੱਸੀ ਗੁਜਰਾਂ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ‘ਮਾਲਵਾ ਰੂਰਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੋਸਾਇਟੀ’ ਅਤੇ ‘ਡ੍ਰੀਮਲੈਂਡ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ’ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਗ਼ਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਰਦਾਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸਨ।
-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਮਾਤਰ ਫੀਸ ‘ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ।
-
ਸਿੱਖਿਆ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਨਿਵੇਕਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨੂੰ ‘ਭੰਗੂ ਮਾਡਲ’ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।
-
ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਾਏ ਬੱਚੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਇਸ ਸੁਲਝੇ ਹੋਏ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਬਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ।
ਬੇਬਾਕੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੋਚ ਦੇ ਮਾਲਕ
ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਧਾਰਨੀ ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ‘ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ’ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ‘ਤੇ ਚੱਲੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਾਲੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਉਹ ਜਨਤਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੋਹਰੇ ਵਜੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਦੇ ਸਨ। ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਬਲਕਿ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ੁਦ ਨਾਟਕ ਵੀ ਖੇਡਦੇ ਸਨ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ, ਕਾਲਮਨਵੀਸੀ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣੇ ਰਹੇ।
ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਨਜ਼ਰੀਆ
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਜੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਭੰਗੂ (ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਅ ਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਨਾਟਕ ਕਰਦੇ ਸਨ) ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਤ ਚਿਹਰਾ ਹਨ। ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਬਾਗੀ ਭੰਗੂ ਵੀ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਰ ਕੇ ਵੀ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਲੇਖੇ ਲੱਗਿਆ ਸਰੀਰ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੂ ਅਤੇ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਸੋਚ ਦੀ ਸਿਖ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਆਪਣੀ ਵਸੀਅਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ. (PGI) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਦੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੋਂ ਪਰਤਣ ਉਪਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਅੰਤਿਮ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਹ ਪੀ.ਜੀ.ਆਈ. ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਵਰਗੇ ਨਿਰਪੱਖ, ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਦਰਦੀ ਇਨਸਾਨ ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਣਾ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਗਹਿਰਾ ਸਦਮਾ ਹੈ। ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਇਸ ਵਣਜਾਰੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਰੱਖੇਗਾ। – ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ
