ਤਹਿਰਾਨ/ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, 04 ਮਈ: (ਸ਼.ਅ.ਬਿਓਰੋ): ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਉਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਕਾਜ਼ਮ ਗ਼ਰੀਬਾਬਾਦੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਸਖ਼ਤ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਫੈਸਲਾ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ “ਕੂਟਨੀਤੀ” ਚੁਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ “ਟਕਰਾਅ”, ਕਿਉਂਕਿ ਈਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼: “47 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਘਾਣ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ”
ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜੇ ਗਏ 14-ਨੁਕਾਤੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਲਗਭਗ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 47 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਅਜੇ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਨਾ ਬਦਲਿਆ ਤਾਂ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੀ ਅੰਤਿਮ ਵਿਕਲਪ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕੀ ਹੈ ਈਰਾਨ ਦਾ 14-ਨੁਕਾਤੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ?
ਈਰਾਨ ਨੇ ਤਣਾਅ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੁੱਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
-
ਫੌਜੀ ਵਾਪਸੀ: ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸੀ।
-
ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ: ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣਾ।
-
ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ: ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਈਰਾਨੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਕਰਨਾ।
-
ਪਾਬੰਦੀਆਂ: ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੱਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਮਾਰੂ ਅਸਰ
ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਫੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਉਛਾਲ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ ਲਈ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਭੁਗਤਾਨ (Payment) ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਜੰਗ ਦੇ ਬੱਦਲ ਬਰਕਰਾਰ
ਹਾਲਾਂਕਿ 8 ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਿੱਖੀ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਖਿੱਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
