ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ):
ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਨਹੀਂ ਪਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇਕ ਤਸੱਲੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਾਮਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਸੁਬਰਾਮਣੀਅਮ ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਆਲਮੀ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਝੇਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ।
ਪਿਛਲੇ ਇਕ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸੰਸਾਰ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਜੰਸੀ ਐਫ਼.ਏ.ਓ. ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਵਾਧਾ ਕੇਵਲ 1 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗਾਂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਅਸਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੂਰ-ਦਰਾਜ਼ ਤੱਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਯੁੱਧ ਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਵੀ ਤੇਲ ਮੰਡੀ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 64 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 80 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਸੰਬੰਧੀ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਰ ਵੱਧਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਇਸ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਨਵੇਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਿਚਕਚਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਦਿੱਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਢਾਬਿਆਂ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਦੇ ਬਿਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮੋਸੇ, ਟਿੱਕੀਆਂ ਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਆਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਮਰਸ਼ਲ ਗੈਸ ਸਿਲੰਡਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 500 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਇਸ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ 70 ਫੀਸਦੀ ਵਾਧੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਉਚਿਤ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਿਤ ਕਮੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 100 ਤੋਂ 120 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ, ਚੀਨ, ਰੂਸ, ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਬਦਲਵੇਂ ਆਰਥਿਕ ਮਾਡਲ ਦੀ ਸੋਚ ਉਭਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ।
ਨਿਸਕਰਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਭਾਵੇਂ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਖ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਲੰਮੀ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖ਼ੁਰਾਕੀ ਵਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਇਸਦਾ ਅਸਰ ਆਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
