ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ:06 march 2026:(ਹਰਸ਼ਲੀਨ ਸਿੰਘ)
ਖਾੜੀ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਜੰਗੀ ਤਣਾਅ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 24 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਦਾ ਉਛਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਲੋੜੀਂਦੇ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨੇ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਜੰਗ ਦਾ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸਖ਼ਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਲੰਬੇ ਖਿੱਚਣ ਦੇ ਆਸਾਰ ਨੇ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
-
ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀ ਮੰਗ: ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਰਗੇ ਮੁਲਕਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਹਨ। ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਵੱਲ ਰੁਖ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰੂਸੀ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ 17 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
-
ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲਾ: ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਵੇਲੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 147 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕੀਮਤ 78 ਡਾਲਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਲਹਾਲ 2006 ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਾਅਵੇ
ਕੇਂਦਰੀ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮੰਤਰੀ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਅਗਲੇ ਚਾਰ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਤੇਲ ਦੇ ਰਾਖਵੇਂ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਨਾਇਜੀਰੀਆ, ਅਲਜੀਰੀਆ, ਰੂਸ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ‘ਮੁਨਾਫ਼ਾਖੋਰੀ’ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ
ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ:
-
ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ: ਸਾਲ 2024-25 ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 60-75 ਡਾਲਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਪਰਚੂਨ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
-
ਬੇਲੋੜਾ ਬੋਝ: ਹੁਣ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧੇ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਬੋਝ ਪਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਲੋਭੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬਿਰਤੀ’ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
-
ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ: ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰਚੂਨ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ 2.78 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ।
