ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਈਰਾਨ ਸੰਕਟ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 40 ਤੋਂ 45 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਫਰਮ Kpler ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕੇਪਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਕਰੀਬ 100 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਵਪਾਰਕ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਸਟਾਕ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ, ਭੂਮੀਗਤ ਰਣਨੀਤਕ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਰਿਜ਼ਰਵ (ਐਸਪੀਆਰ) ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਆ ਰਹੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਲੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਕੁੱਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 88 ਫੀਸਦੀ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਆਯਾਤ ਦਾ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਭਾਗ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਔਸਤਨ 5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਆਯਾਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 2.5 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਇਸੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਕੇਪਲਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸੁਮਿਤ ਰਿਟੋਲੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਅਸਰ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ‘ਤੇ ਪਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਵਪਾਰਕ ਸਟਾਕ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਤੇਲ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਹਤ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੰਕਟ ਲੰਮਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਯਾਤ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਰੂਟਾਂ ਕਾਰਨ ਦਬਾਅ ਵਧੇਗਾ।
ਗਲੋਬਲ ਤੇਲ ਬੈਂਚਮਾਰਕ Brent Crude ਦੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ 80 ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਈਰਾਨ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ 10 ਫੀਸਦੀ ਵੱਧ ਹੈ।
ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਤੇ 137 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਜਨਵਰੀ ਦਰਮਿਆਨ 206.3 ਮਿਲੀਅਨ ਟਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਤੇ 100.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਖਰਚੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। 33 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜਾ ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨੂੰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਇਕ-ਤਿਹਾਈ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ 20 ਫੀਸਦੀ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਪੱਛਮੀ ਅਫਰੀਕਾ, ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਰੂਸ ਤੋਂ ਵਾਧੂ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਘਾਟ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਰੰਤ ਜੋਖਮ ਭੌਤਿਕ ਘਾਟ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਆਯਾਤ ਬਿੱਲ ਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਿਘਨ ਲੰਮਾ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਦਬਾਅ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
