ਪਟਿਆਲਾ (ਪੰਜਾਬ), 21 ਫਰਵਰੀ, 2026 (ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ) : ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਨਿਲ ਕੁਮਾਰ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਅਹਿਮ ਸੁਝਾਅ ਭੇਜੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ AI ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ‘ਕੁਸ਼ਾਗਰ ਬੁੱਧੀਮੱਤਾ’ (Acumen Intelligence) ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
‘ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ’ ਨਹੀਂ, ‘ਕੁਸ਼ਾਗਰ’ ਹੋਵੇ ਪਛਾਣ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ’ (ਕ੍ਰਿਤਮ) ਸ਼ਬਦ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨੀ ਬਣਾਵਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ:
- ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਾਮਕਰਨ: ‘ਕੁਸ਼ਾਗਰ ਬੁੱਧੀਮੱਤਾ’ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਸਾਰੂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਭਾਰਤੀ ਅਗਵਾਈ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਨਾਮਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰੇ।
ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਪੰਜ-ਨੁਕਾਤੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮੰਗਾਂ
ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡੀਪਫੇਕ ਅਤੇ ਵੋਇਸ ਕਲੋਨਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਹਨ:
- ਵਿਸ਼ਵ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ: ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੀ ਤਰਜ਼ ‘ਤੇ AI ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ‘International AI Regulatory Authority’ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਵੇ।
- ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ: AI ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇੱਕਸਾਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਵੇ।
- ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਾਟਰਮਾਰਕਿੰਗ: AI ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਹਰ ਸਮੱਗਰੀ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡਿਜੀਟਲ ਦਸਤਖਤ ਅਤੇ ਵਾਟਰਮਾਰਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਅਸਲੀ-ਨਕਲੀ ਦਾ ਫਰਕ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕੇ।
- ਨੈਤਿਕ ਕੋਡਿੰਗ (Ethical Coding): AI ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ।
- ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ: ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਬਦਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਹਾਇਕ (Co-pilot) ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਅਪੀਲ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ‘ਵਿਨਾਸ਼’ ਦੀ ਬਜਾਏ ‘ਵਿਕਾਸ’ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਕਨੀਕ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਉੱਨਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਸ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਇਹਨਾਂ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਵ ਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਕਰੇਗੀ।
