ਪਟਿਆਲਾ, 15 ਫਰਵਰੀ 2026 (ਐਤਵਾਰ): ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸੇ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਰਾਤ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ‘ਤਾਂਡਵ ਨ੍ਰਿਤ’ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਵਰਤ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ
ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦਿਨ ਭਰ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ‘ਤੇ ਜਲ, ਦੁੱਧ, ਬੇਲਪੱਤਰ ਅਤੇ ਧਤੂਰਾ ਆਦਿ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸੰਜਮ, ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪੂਜਾ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮਰਿੱਧੀ ਦੇ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਾਅ
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ:
-
ਦੀਪ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ: ਸ਼ਿਵ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੁਬੇਰ ਦੇਵ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੇ ਕੋਲ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ ਬਣੇ।
-
ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਜਾਪ: ਇਸ ਦਿਨ ਪਾਰਦ (ਪਾਰਾ) ਜਾਂ ਸਫਟਿਕ ਦੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਜਲ, ਦੁੱਧ, ਦਹੀ, ਘਿਓ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ “ਓਮ ਨਮਹ ਸ਼ਿਵਾਏ” ਮੰਤਰ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 108 ਵਾਰ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
-
ਹਨੂੰਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ: ਹਨੂੰਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਅਵਤਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਹਨੂੰਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
-
ਦਾਨ-ਪੁੰਨ: ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਅਤੇ ਧਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸੁਹਾਗਣ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸੁਹਾਗ ਦਾ ਸਮਾਨ (ਲਾਲ ਸਾੜ੍ਹੀ, ਚੂੜੀਆਂ, ਕੁਮਕੁਮ) ਭੇਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
-
ਬੇਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਦਾਨ: ਬੇਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਖੀਰ ਅਤੇ ਘਿਓ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਮੰਤਰ
ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨਾਲ ਕਰੋ:
ਦੇਵ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਨੀਲਕੰਠ ਨਮੋਸਤੁਤੇ। > ਕਰਤੁਮ ਇੱਛਾਮਯਹਮ ਪ੍ਰੋਕਤਮ, ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵ੍ਰਤਮ ਤਵ॥
ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਸਵਸਤਿਕ ਬਣਾਓ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ (ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ) ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਟਾ: ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਉਤਸਵ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
(ਰੰਜਨਾ)
