ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ 2.03 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਰਜ਼ਾ 1.83 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੈ।
ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼ਿਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਔਸਤ ਕਰਜ਼ਾ 74,121 ਰੁਪਏ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਜ਼ਾ ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਕਰਜ਼ਾ ਸਿਰਫ 1,750 ਰੁਪਏ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਲਾਗਤ, ਸੀਮਤ ਆਮਦਨ, ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੌਸਮੀ ਹਾਲਾਤ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਖਰੀਦ ਭੁਗਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ, ਛੋਟੇ ਖੇਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਦਰ ਵੀ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
