(ਮਨੋਜ ਵਰਮਾ):
ਭੂਮਿਕਾ: ਹਰ ਸਾਲ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਅੱਜ 2026 ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ 77ਵਾਂ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਆਂ, ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
26 ਜਨਵਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ:
- ਪੂਰਨ ਸਵਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ: 31 ਦਸੰਬਰ 1929 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ “ਪੂਰਨ ਸਵਰਾਜ” ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। 26 ਜਨਵਰੀ 1930 ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ‘ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ’ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਅਮਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੀ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।
- ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ: 15 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ (ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਡਰਾਫਟਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਿਖਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ 26 ਨਵੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ।
- ਪਹਿਲਾ ਜਸ਼ਨ: 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ 21 ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮੀ ਨਾਲ ਤਿਰੰਗਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨਿਆ।
ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਛੁੱਟੀ ਦਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ:
- ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਸਰਵਉੱਚਤਾ: ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਵਉੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਨਾਗਰਿਕ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੱਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ: ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਰਤਵਯ ਪੱਥ (ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਰਾਜਪਥ) ‘ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਝਾਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ: ਇਸ ਦਿਨ ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਤੱਥ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
| ਵਿਸ਼ਾ | ਵੇਰਵਾ |
| ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ | ਡਾ. ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ |
| ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ | ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ |
| ਮਕਸਦ | ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਿਕ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ |
| ਜਸ਼ਨ | ਪਰੇਡ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਛੁੱਟੀ |
ਸਿੱਟਾ:
ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜੈ ਹਿੰਦ!
