“ਧੀ ਬਚਾਉਣਾ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ”: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, 4 ਦਸੰਬਰ 2025:(ਛਤਰਪਾਲ ਸਿੰਘ) : ਮਹਿਲਾ ਭ੍ਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਿੱਖਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਜ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੈਕਸ ਰੇਸ਼ਿਓ ’ਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ–ਕਨਸੈਪਸ਼ਨ ਐਂਡ ਪ੍ਰੀ–ਨੈਟਲ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਟੈਕਨੀਕਸ (PC–PNDT) ਐਕਟ ਸਬੰਧੀ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਸਮਰੱਥਾ–ਨਿਰਮਾਣ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨਾਂ, ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਸ਼ਾ ਵਰਕਰਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਪੱਧਰ ਦੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਭ੍ਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਟਰੈਕਿੰਗ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ 1994 ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੇ PC–PNDT ਐਕਟ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਨੂੰਨ ਤਦੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮਾਜ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦਾ ਲਿੰਗ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਕਲੀਨਿਕ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਕਿਰਤ ਘਿਨੌਣਾ ਅਪਰਾਧ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ ਲਾਈਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰਨ ਜਿਹੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਖਪਾਤ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਭ੍ਰੂਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਅਮਾਨਵੀ ਰਿਵਾਜ ਹਨ। ਪਰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਗਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਪਾਲਣਾ, ਨਿਗਰਾਨੀ, ਰੇਡ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਆਇਆ ਹੈ।
ਸਿਵਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੈਕਸ ਰੇਸ਼ਿਓ 2021–22 ਵਿੱਚ 906 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ 2023 ਵਿੱਚ 922 ਤੇ 2024 ਵਿੱਚ 921 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਕਿ 16 ਅੰਕ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਬਤਾਇਆ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 2,092 ਦਰਜ ਉਲਟ੍ਰਾਸਾਊਂਡ ਕੇਂਦਰ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2025–26 ਵਿੱਚ 2,703 ਵਾਰ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗੜਬੜ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ 13 ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੋ–ਕਾਜ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ 63 ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ PC–PNDT ਐਕਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ’ਤੇ ਲਾਈਸੈਂਸ ਰੱਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਤਾ–ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਡਾਇਗਨੋਸਟਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹੁਣ ਆਮ ਆਦਮੀ ਕਲੀਨਿਕਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰਭ ਅਵਧੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਮਾਜਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਨਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਮਾਜ ਕੁੜੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਕੇ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਧੀ ਸਿਰਫ ਜੈਂਡਰ ਨਹੀਂ — ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਰੂਹ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਵੀ ਸਮਾਜਕ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।”
ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਧੀਆ ਸੈਕਸ ਰੇਸ਼ਿਓ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਹੁੰ ਚੁਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਨਾ ਆਪ ਲਿੰਗ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇਣਗੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਕੁਰੂਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ।
ਇਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ Director PC–PNDT MoHFW ਡਾ. ਇੰਦਰਨੀਲ ਦਾਸ, Advocate PC–PNDT ਇਫ਼ਤ ਹਾਮਿਦ ਅਤੇ UNFPA ਦੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਅਨੂਜਾ ਗੁਲਾਟੀ ਨੇ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਐਕਟ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਤਰਬੀਅਤ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ ਮੌਕੇ Special Secretary-cum-MD NHM ਘੰਸ਼ਿਆਮ ਥੋਰੀ, Director Health & Family Welfare ਡਾ. ਹਿਤਿੰਦਰ ਕੌਰ, Deputy Director ਡਾ. ਨਵਜੋਤ ਕੌਰ, Assistant Director ਡਾ. ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਆਰਤੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
